SUISEKI          door Frits van der Kruijf

Net als bonsai bestaat ook de term suiseki uit twee Japanse woorden, SUI en SEKI, letterlijk vertaald 'water' en 'steen'. 'Watersteen' is een mooie symbolische naam, die echter niet helemaal op zijn plaats is, omdat niet alle suiseki hun oorsprong vinden in een waterige omgeving. Het is wel zo dat de kans het grootst is dat suiseki ontstaan op plaatsen waar sprake is van snelstromend water.
Gebergtesteen  (klik voor grote foto)

(klik voor grote foto)

Door het rollen treedt slijtage op, worden ze gepolijst en krijgen ze hun 'patina' (flauwe glans). Maar ook aan rotsachtige kusten, in rivierbeddingen, op gletschers en zelfs in zandwoestijnen worden suiseki gevonden. Suiseki zijn door de natuur gevormde stenen, die met niet te veel moeite in de hand genomen kunnen worden.

Ze dwingen de toeschouwer bewondering af door hun schoonheid, uitstraling en gelijkenis met een natuurlijke voorstelling of object.
Bij de meest populaire suiseki is dit een berglandschap of bergketen in het klein, gezien van dichtbij of veraf.
Bonsai is in Nederland de laatste twintig jaar steeds bekender geworden.
Wie echter vertelt dat hij zich bezighoudt met suiseki, kan steevast rekenen op vragende blikken.
Daarnaast zijn stenen die het beeld oproepen van een bergmeer,
of een eiland in zee, of stenen die een sterke gelijkenis vertonen met een mens of dier (de zogenaamde 'object'-stenen) ook zeer gewild bij verzamelaars.

Net als bij bonsai start de geschiedenis van suiseki ruim tweeduizend jaar geleden in China. Stenen die grote gelijkenis vertoonden met legendarische eilanden of bergen werden destijds ter meditatie gebruikt in het boeddhisme en taoïsme. Om de voornaamheid aan te geven, werden ze meestal geplaatst op bijpassend gemaakte houten onderzetters, dai genoemd, of ze werden in met fijn zand gevulde schalen, de zogenaamde suiban, geplaatst. Missionarissen brachten in de zesde eeuw diverse stenen over van het Aziatische vasteland naar Japan. Net als met bonsai hebben de Japanners de suiseki een plaats gegeven in hun eigen cultuur. Als geen ander verstonden en verstaan Japanners de kunst suiseki zo mooi mogelijk te presenteren. Hierbij speelde en speelt de tokonoma (een ruime nis in het woonvertrek) een belangrijke rol. In de tokonoma kunnen bonsai en suiseki samen zo mooi mogelijk getoond worden.

Suiseki komen overal ter wereld voor, niet alleen in Azië. In Nederland zal het echter moeilijk zijn om ze te vinden in rivierbeddingen of langs snelstromend water. Maar elders in Europa, bijvoorbeeld langs de Normandische, Spaanse of Italiaanse kusten, kunt u mooie stenen vinden.

Zeehondsteen  (klik voor grote foto)

Nog gemakkelijker wordt het als u landen bezoekt waar clubs bestaan die al langer bezig zijn met suiseki, zoals de Verenigde Staten, Indonesië, Thailand, China en Japan.
Waaraan herkennen we nu een goede suiseki?
In de eerste plaats is het materiaal van belang. Kwalitatief goede suiseki bestaat uit een mengsel van 'gesteente-vormende' mineralen zoals bijvoorbeeld kwarts, veldspaat en calciet. Hoe harder en hoe donkerder van kleur, des te beter. Zachte steensoorten zijn minder of niet geschikt vanwege het gemak waarmee ze uiteenvallen bij stoten of vallen.

Waterpoolstone  (klik voor grote foto)

Ook de tekening (wel of geen strepen) speelt een rol, net als de oppervlakte-ruwheid (hoe meer slijtage, des te gladder) en het wel of niet aanwezig zijn van besneeuwde toppen (witte pieken). Voor 'object'-stenen geldt bovendien dat de kleur moet passen bij het uitgebeelde dier, mens of huis.

Bij een eventuele aanschaf geldt: 'kwaliteit bepaalt de prijs'.
Wat kwaliteit is en in hoeverre aan stenen gepoetst, gepolijst, gezaagd of gesneden mag worden, komt wellicht aan de orde in een volgend artikel...........