Sorbus: van zaailing tot kleine bonsai
                                                                     door Jim Maste
Het maken van een kleine bonsai (shohin) van de Sorbus (lijsterbes) is een tijdrovende bezigheid. Daar ben je een behoorlijk aantal jaren mee bezig. Maar: voor de echte liefhebber is geduld nog steeds een schone zaak.
En voor deze zaak heb je héél veel geduld nodig, als je tenminste een goed resultaat wilt!
De Sorbus op de foto's 3 en 4 is inmiddels al
12 jaar oud en nog steeds een pré-bonsai van
30 centimeter hoog! (inclusief de pot)

Ik ben er nu alles bij elkaar zo'n 15 jaar mee bezig en heb, na veel proberen, een manier gevonden die werkt en een goede vertakking geeft.
Die vertakking wil namelijk normaal nog wel eens uit blijven als je de Sorbus klein wilt houden. Wat hij wel wil is als een speer de lucht in, maar dat willen wij weer niet, toch ....?
Het begin is saai en duurt voor velen van ons te lang maar ik vind zelf dat dit de grootst moge-
lijke voldoening geeft aan het eind van de rit!
  1. Het begint met het zelf zaaien, of in een park zoeken naar een leuk gevormde, zo klein mogelijke zaailing. Knip de penwortel een klein stukje af en zet hem dan in een plastic container van 10 cm met zaaigrond waaraan wat split is toegevoegd. (foto 1)


  2. Neem in het tweede jaar de hele top er af.
    (foto 2)


  3. Als er uit de slapende ogen nieuwe uitlopers komen, dan neem je daar na het tweede blad de toppen af door te nijpen of knippen. Dit moet je van april tot en met augustus toepassen. Niet later want het nieuwe hout moet goed kunnen afharden voor de winter. (foto's 3 en 4) Dit herhaalt zich jaar in jaar uit.


  4. De bekende bladsnoei (zoals bij o.a. acers) kun je ook op de lijsterbes goed toepassen.
    Let erop dat het blad van een lijsterbes een samengesteld blad is. Hierbij zijn deelblaadjes aan de hoofdnerf bevestigd. Op foto 5 ziet u dus maar één blad waarop hier bladsnoei wordt toegepast. Bij bladsnoei de eerste blaadjes aan de hoofdnerf laten zitten. Zo gaat het voedseltransport op een lager pitje toch door. Doe dit echter nadat het blad volledig is ontvouwen en uitgegroeid.
    Een leuk bijkomend effect is dat hij nog meer takken gaat maken op de stam met meestal kleiner blad.


  5. Spreid de wortels in het vroege voorjaar bij het verpotten vlak uit, zodat het lijkt op een spaakwiel.
    Bedek ze daarna wel met wat grond om ze in dikte te laten toenemen.
De bloei en vruchtzetting blijven door de intense snoei vaak achterwege, maar dat zou in een later stadium misschien toch tot stand kunnen komen door eens een tijdje niet te snoeien om de dikte groei te stimuleren.
Als er erg lange uit schieters aan komen, snoei dan terug tot op een plek waar de internodiën het kleinst zijn, hieruit komen dan vaak meerdere kleine takjes.
1. Begin met een goede zaailing



 2. In het 2e jaar de top eraf



 3. Vóór de eerste grote snoeibeurt in het voorjaar



4. Ná de eerste grote snoeibeurt in het voorjaar



 5. bladsnoei
(klik op de fotootjes voor een grote foto)

Dit zijn uiteraard de basis richtlijnen. Wees creatief en durf zelf ook eens te experimenteren. Vooral in het begin kun je dit met verschillende planten uitproberen
en je zult zien dat er altijd wel een mooie tussen zit.